Varis hakkında en oldukca merak edilenler

Varis nedir?
Bacak venlerinin içindeki kapakların bozulup geri kaçırmaları,’Kronik Venöz Hastalık-CVD’ denen bir damar hastalığını doğurur. Bu hastalık, ilkin bacaklarda 1-5mm çapında istenmeyen damarların oluşumuna neden olur. Arkasından da ayak bileklerinde çorap izinin belirgin olarak kendini göstermesi; kızarıklık-kahverengi-beyaz renk değişimleri; yaraların gelişimi ile ‘Kronik Venöz Yetersizlik-CVI’ denilen ileri safhaya ulaşır. Bu süreçte görülen tüm emarelere genel olarak ‘Varis’ adı verilir.
Varis genetik bir hastalık mıdır?
Variste genetik faktörler oldukca mühim fakat bir tek genetik faktörler değil yaşam koşulları da varis oluşumunda etkilidir. İstatistikler gösteriyor ki ebeveyninde varis olmayan bireylerin bacaklarında varis oluşma oranı % 20 civarında. Ailede kısaca ebeveynde varis görüldüğü süre bu oran artıyor. Ebeveynlerin bir tek birinde varis problemi var ise onların kız çocuklarında görülme oranı %60, adam çocuklarında görülme oranı %20 olarak dikkat çekiyor. Eğer ebeveynin her ikisinde de varis var ise çocuklarında cinsiyetinden bağımsız olarak %90 oranında aynı mesele ortaya çıkıyor. Hanımlarda erkeklere oranla daha mı fazla görülüyor?
Varislerin erkekler ve bayanlar arasındaki dağılımına bakacak olursak her 3 varisli ferdin 2’si hanım, 1’i adam olarak oranlanıyor. Günümüzde bir tek bayanlar içinde bir oranlama yapılacak olursa 10 hanımdan 7’si varis problemi yaşıyor. Bu sayı tüm sıhhat sorunları içindeki yeri değerlendirildiğinde de oldukça yüksek bir rakamsal veri. Kadınlardaki hormonal oynamalar, geçirilen gebelikler ve meydana getirilen doğumlar (ve meydana getirilen doğum sayısı), doğum denetim haplarının kullanılması, hanımlarda bu probleminin daha sık görülmesine yol açmakta.
Varis hangi yaş grubunda daha oldukca görülür?
Bu bir yaşlı hastalığı değil. Çocuk yaşlarda da varis görülebiliyor. Sadece oran verecek olursak 50 yaşın altındaki bireylerde varis görülme oranı %25, 60 yaşın üstünde varis görülme oranı ise % 46 civarında.
Hastalığın tanısı iyi mi konmalıdır?
Söz mevzusu olan bir damar hastalığıdır. Bu yüzden de ne olursa olsun bu mevzuda uzmanlaşmış bir kalp damar cerrahı tarafınca hastanın yakınmaları sorgulanmalı, muayenesi gerçekleştirilmelidir.
Hastalığın sertliğini (hafif-orta-ileri) ve hangi damarlardan kaynaklandığını net olarak belirlemek için ‘venöz ultrasonografi-doppler’ incelemesi, yatarak ve ayaktayken yapılmalıdır.
Altta yatan orta-ileri mesele var ise, açıklığa kavuşturmadan ve onların tedavisine öncelik vermeden bir tek bacaklarda görsel olarak farkedilen damarların ortadan kaldırılması, tamamlanmamış tedaviyi doğurur.
Hangi durumlarda ameliyat lüzumlu? Bacaklarınızda aşağıdakilerden bir yada birkaç tanesi var ise varislerinizde tıbbi tedavi gerekir…
a) Damar belirginleşmeleri: Bacaklarda 5mm yada daha kalınca, spagetti makarna benzer biçimde görüntü veren, kıvrıntılı ve her an içlerinde pıhtı oluşabilecek damarlarlar gelişmiş olabilir.
b) Bacak ağrısı: Fena kan dolaşımı, komşu yapı ve organları bozabilir. Sabahtan akşama doğru artan; ayak tabanından bacağa yayılan; hareketsizken, bilhassa de gece yatağa girince ‘bacakları oynatma, yorgandan dışarı çıkartma arzusu’ şeklinde kendini gösteren bacak ağrılarını doğurabilir.
c) Bacak şişliği: Fena dolaşımın başka bir göstergesidir. Bacaklardaki kirli kanın kalbe ve akciğerlere temizlenmek suretiyle pompalanma işinde mesele oluştuğunda görülür. Diz altında, daha da sık olarak bileklerde görülür. ‘Çorap izinin kalması’ ilk alarm çanı olabilir.
d) Cilt değişimleri: Bacaklardaki varisler kendi hallerine tedavi edilmeden bırakıldıklarında ve hastalığın ilerlediği durumlarda karşımıza çıkarlar. Bunlar, bileğe yakın bölgede, kaşıntılı kızarıklıklar, kahverengiye çalan renk değişimleri, 2-3 ay geçmeyen yaralar şeklinde kendini izah edebilir.
Varisi önlemenin yolları var mıdır?
Varisi ‘önleyici’ hiçbir yöntem yoktur. Zira ister yaşam-çalışma koşullarımız, ister gebelik benzer biçimde muhteşem bir vaka, isterse bazı hastalıklar yada kullanımı kaçınılmaz olan bazı ilaçlar hayatımızın bir parçası olacaktır. Hepsinden önemlisi, aileden olan genetik geçiş en somut nedendir. Venöz yetmezlik ve varisler, bir ileri yaş hastalığı değildir. Çocukluktan yaşlılığa her dönemde görülebilirler. Devamlı topuklu ayakkabı, dar pantalon giymekten, uzun soluklu güneş banyoları-sıcaktan kaçınmak; ‘anneanne çorabı’ diye malum eski varis çoraplarının yerine geliştirilen, kolay giyilebilen, bacağın havalanmasını bozmayan, güzel duyu görünümlü ‘kademeli basınçlı çorapları’ kullanmak, probleminin karşımıza daha geç dönemde çıkmasını sağlayabilir.
Varis tedavisindeki son yenilikler neler?
EVTA yöntemi şu an hastaya konforlu bir tedavi seçeneği sunuyor. İster radyofrekans isterse lazer enerjisi kullanılsın, ‘ince plastik boru’ olarak tanımlanabilecek bir kateter aracılığı ile varis gelişmiş hasta ven’in (toplardamar) içine ‘cerrahi dışı yöntemle’ ısı uygulanmaktadır. Dikiş gerektiren hiçbir kesi yapılmamaktadır. Görüntüleme altında hedefe yöneltilen ısı, ven duvarını etkilemekte, damar büzüşüp kendi üstüne kapanmaktadır. Dönem haricinde kalan bu damar, vücut tarafınca 8-12 ay içinde emilip yok olmaktadır. Girişim ortalama 9-17 dakika sürmektedir. Yöntemin başarısı % 80-90 içinde değişmektedir.
Tekrarlama riski var mı?
Klasik varis ameliyatlarından vazgeçilmesinin en mühim sebeplerinden biri, ameliyatı takip eden 5 yıl içinde, probleminin yeniden etme şansı %40-70 olmasıdır. EVTA yöntemi sonrasında ise, aynı oran, %9-14’tür. Bacaktaki kılcallar ise, kişinin risk faktörlerine gore başka yerlerde tekrarlayabilir ve belli aralarla kozmetik tedaviyi gerektirebilir.
Bu hastalık için dirimsel tehlikeden söz edilebilir mi?
Venöz yetmezlik, kendi kendine bırakıldığında, bacak damarlarında pıhtı oluşumuna zemin hazırlayabilir. Böylesine bir pıhtı, ister bacağımızın en iç kısımlarında yer edinen ana damarlarda (derin venöz trombüs-DVT), isterse daha yüzeyel damarlarda olsun, bulunmuş olduğu yerinden kopacak olursa, ilk ulaşacağı hedef akciğerlerdir. Buna pulmoner emboli (akciğer içinde pıhtı) adı verilir. Pulmoner emboli, oldukca ciddi bir tablo olup, yaşamsal risk yaratır.
 

Son Dakika Haberler